OPVON opvoedingsondersteuning José Sagasser
Terugval
Onze dochter (4,5 jaar) is net voordat ze naar school ging zindelijk geworden samen met haar broertje (3,5 jaar). Het ging heel erg goed, maar sinds kort gaat het helemaal mis. Haar broertje heeft nergens last, maar zij heeft nu bijna elke dag één of zelfs twee ongelukjes op school en thuis. Als ze ergens mee bezig is en ik vraag of ze moet plassen zegt ze ‘nee’ en twee tellen later is ze te laat voor de wc. Straffen helpt niet, belonen helpt niet en ze luistert ook niet naar me als ik haar probeer te vertellen hoe vervelend ik dit vind voor haar. Ze wil ook niks vertellen over waarom het misgaat en op school loopt ze nu steeds rond in een natte broek omdat ze niets tegen de juf zegt. Ik weet ondertussen niet meer wat ik moet doen en ben in staat om terug te grijpen naar de luier, omdat ik het idee heb dat ze er niet klaar voor is of dat het haar toch niks kan schelen.
Wat je beschrijft klinkt als een terugval in de ontwikkeling. Je dochter heeft vlak voor ze naar school ging iets belangrijks geleerd, maar de eerste periode daarna kost het een kind nog veel energie om het ook vol te houden zindelijk te blijven. Nu heeft ze de pech dat ze vlak daarna wéér een grote stap in haar ontwikkeling maakte door naar de basisschool te gaan. Het is bekend dat veel kleuters zoveel energie verstoken op school dat ze op een ander gebied even terugvallen. Sommige kleuters tonen dat bijvoorbeeld door thuis heel lastig en vervelend te worden tegen broertjes en zusjes of tegen hun ouders. Er zijn ook kinderen die slechter gaan slapen of ineens niet meer zo goed lijken te praten. Bij je dochtertje is het dus heel begrijpelijk dat de terugval op het zindelijk zijn gericht is. Veel aandacht geven aan het niet-zindelijk zijn zal niet werken. Een kind leert daar alleen van dat het veel aandacht oplevert, en daardoor zal ze niet zindelijker worden. Ik raad je aan om in plaats daarvan contact op te nemen met de basisschool. Ga een gesprek aan met de juf en leg uit wat er aan de hand is. Er zijn veel kleuters waarbij zo’n terugval voorkomt. Het is wel zo dat basisscholen hier soms heel verschillend mee om gaan. Sommige scholen hebben een schone broek bij de hand voor ongelukjes. Anderen vragen of je je kind weer een luier wil omdoen, zodat het onder schooltijd geen last veroorzaakt. Maar er zijn ook scholen die problemen hebben met een kind dat niet zindelijk is. Het is van belang dat je weet hoe jouw school daar tegenover staat en uit te leggen hoe de situatie voor je dochter is. Je kunt dan ook overleggen hoe de school hiermee om zal gaan.
Als pedagoog raad ik je aan om de aandacht bij het zindelijk worden weg te halen. Je kunt beter nu de luier weer om doen en de komende tijd je kind de gelegenheid geven om tot rust te komen. Als ze de terugval van het naar schoolgaan heeft overwonnen komt vanzelf het moment waarop ze besluit dat ze last heeft van de luier en zindelijk wil worden. En tegen die tijd heeft ze daar ook voldoende energie voor. Maar wanneer je in de tussentijd veel aandacht geeft aan het probleem van zindelijk worden, leert je kind dat het voordelen biedt om niet zindelijk te zijn. Ze krijgt er dan veel aandacht mee. En veel aandacht is voor een kind altijd een reden om ergens mee door te gaan.
Niet op de wc willen
Mijn dochtertje is 3,5 jaar en is de hele dag en nacht droog, maar ze doet haar ontlasting nog in haar broek en niet op de wc. Hoe kan ik haar stimuleren om het op de wc te doen?
Je dochter is al een heel eind op weg om zindelijk te worden. Veel kinderen beginnen met zindelijk worden door hun plas op te houden en op de wc te doen. Voor ontlasting is het vaak moeilijker. Dat komt een stapje later. Daar kunnen allerlei redenen voor zijn. Bijvoorbeeld doordat kinderen in een fase in hun leven zitten waarin ze het moeilijk vinden om dingen los te laten. Dat geldt zowel letterlijk als figuurlijk. Kinderen kunnen zich moeilijker ontspannen, en daardoor lukt het niet zo goed om de ontlasting los te laten op de wc. Maar ze vinden het ook moeilijk om dingen met anderen te delen. Dus om symbolisch dingen los te laten. Je kunt je kind helpen die stap te maken door haar te stimuleren koekjes uit te delen, of door haar te leren activiteiten samen met anderen te doen. Wat ook goed helpt is je kind helpen zich te ontspannen door bijvoorbeeld massage, door lekker in bad te liggen, of door te gaan zwemmen. Kinderen leren ook zich te ontspannen door te spelen met materialen die ze kunnen vervormen, waar ze mee kunnen kliederen. En daar zijn allerlei mogelijkheden voor: klei, brooddeeg, vingerverf, maar ook modder, zand en water. Vertel haar niet waarom je haar zo laat spelen, maar plan elke dag een vast moment waarop ze zich op deze manier mag ontspannen. En dat is nog leuk ook!
Verder zou ik geen aandacht schenken aan het fenomeen ontlasting. Hoe meer je dochter in de gaten krijgt dat jij graag wil dat ze op de wc poept, hoe minder ze het zal gaan doen. Kinderen ontdekken vlug wanneer ze ergens aandacht mee krijgen, en buiten dat graag uit. Dat doen ze niet expres, maar ze doen het wel. Ieder kind wil graag veel aandacht hebben. Laat haar dus gewoon in haar luier poepen als ze dat nog nodig heeft. Ga ervan uit dat het moment vanzelf komt waarop ze besluit naar de wc te gaan. Wijs haar de stapel luiers en zeg dat ze zelf een luier mag pakken als ze moet poepen. Dat kan ze al wel zelf. Daarmee leer je haar ook een beetje eigen verantwoordelijkheid aan. Ga verder niet mopperen over haar vieze billen, maar veeg de boel snel en zonder commentaar schoon. Want negatieve aandacht is ook aandacht wat peutergedrag kan versterken.
Niet op potje
Onze zoon van 4 jaar krijg ik niet op het potje of toilet als hij moet poepen. Ik heb op de website al gelezen dat we daar niet zo’n probleem van moeten maken, maar dat doe ik toch een beetje. Als hij moet, dan pakt hij zelf een luier en wordt heel boos als ik dit weiger. Niets helpt. Mijn vraag is, hoe oud moet een kind zijn om mij er daadwerkelijk zorgen over te maken en wat kan ik doen om hem te stimuleren. Hij is een koppig mannetje (wel lief hoor), maar als hij iets in zijn hoofd heeft gehaald, nou berg je maar. Ik hoop dat u mij antwoord kan geven, zodat ik hier niet iedere keer een drama van hoef te maken.
Je zegt dat je zoon een koppig mannetje is… maar als ik je vraag zo lees, dan vraag ik me af of die koppigheid ook niet een klein beetje een familietrekje is. Je klinkt namelijk zélf ook een beetje koppig. Je hebt via de website het advies gekregen er niet zo’n probleem van te maken, maar dat doe je toch wel. Je kind geeft aan dat hij zelf verantwoordelijkheid wil dragen, maar dat wil je eigenlijk niet geven. Als hij een luier pakt weiger je dat… Ik snap heel goed dat je gedrag voortkomt uit bezorgdheid over de ontwikkeling van je kind. Maar wat je opschrijft over wat je doet klinkt ook een klein beetje als een voortdurende strijd. Je wilt misschien heel graag alles zo laten lopen als jij in je hoofd had. Je wilt je kind graag zelf zindelijk maken. Maar je zoon laat met zijn hele gedrag zien dat hij dát niet wil. Hij is zelf een persoontje en wil zijn ontwikkeling zelf doormaken. Hoe goed je het ook bedoelt, ik verwacht niet dat het je zal lukken je zoon zindelijk te krijgen als je op deze manier door gaat. De strijd zal zich alleen maar meer ‘vastzetten’. Ik zou je daarom willen aanraden om goed bij jezelf na te gaan waarom je het zo moeilijk vindt om dit zindelijkheidsprobleem van je af te zetten. Je wilt van mij weten wanneer je je daadwerkelijk zorgen moet gaan maken. Dat is niet zo gemakkelijk te zeggen. Dat een kind van vier jaar nog moeite heeft met poepen komt regelmatig voor. En over het algemeen gaat het gewoon vanzelf over. Maar… dan moet je als ouder ook de kunst verstaan om het wérkelijk los te laten. En dat is voor jou nu juist het probleem. Daarom raad ik je aan om eens een paar gesprekken met een pedagoog te voeren over dit onderwerp. Probeer dan eens na te gaan waarom het je zo hoog zit dat je zoon nog in een luier wil poepen. Als je er achter komt welke blokkades je in de weg zitten kun je daar ook iets aan verhelpen. Als je bijvoorbeeld bang bent voor de mening van de school, dan kun je dat beter voor zijn en een gesprek met de leerkracht aanvragen over hoe je het gezamenlijk kan aanpakken. Als een school vooraf wordt geïnformeerd zal er altijd meer begrip zijn dan wanneer een juf plotseling met een kind dat in zijn broek poept wordt geconfronteerd. Als je iets geregeld hebt om je blokkade op te lossen kun je het probleem ook echt los gaan laten en je zoon zijn eigen verantwoordelijkheid geven. Hoe langer jij je opstelt als de moeder die alles voor hem regelt op zindelijkheidsgebied, hoe langer hij zich enerzijds zal blijven afzetten en anderzijds zich als baby blijven gedragen. Doorbreken die vicieuze cirkel dus. Dat is mijn advies.
meer vragen >>