OPVON opvoedingsondersteuning José Sagasser
Niet zindelijk en de school
Mijn nichtje wordt binnenkort 4 jaar, dus naar de "grote school". Maar ze is nog niet zindelijk. Mijn zusje heeft alles geprobeerd, belonen, negeren, potje uitzoeken en geen luier aan geven. Bij dit laatste hield mijn nichtje gewoon haar plas meer dan 24 uur (!) op. In het ziekenhuis moesten ze met 4 man sterk op haar blaas drukken om die te laten ontspannen. Mijn zusje heeft naar de basisschool gebeld om te vragen hoe het zit als mijn nichtje met 4 nog niet zindelijk is. School zegt dat ze het kind dan niet aannemen voor het zindelijk is. Mijn zusje is ten einde raad, en wil er (nog) meer druk opleggen om haar dochtertje droog te krijgen voor die tijd. Wat nu? Moeten we toch "loslaten" en maar hopen dat ze op de eerste dag zindelijk is of wordt?
Mijn eerste reactie is: laat je zus met een pedagoog in haar directe omgeving gaan praten. Via het consultatiebureau of de huisarts kun je ook in contact komen met een pedagoog. Ik heb namelijk de indruk dat je zus in een moeilijke situatie is beland, die haar bijna ‘dwingt’ om steeds meer druk op de ketel te zetten. En dat heeft helaas altijd het verkeerde effect bij een kind. Je nichtje heeft kennelijk een sterke wil, anders hield ze haar plas niet zo lang op. Een strijd van wil tegen wil heeft altijd negatieve gevolgen voor beide partijen in de opvoeding. Ik zou dan ook graag tegen je zus willen zeggen:
Laat je niet onder druk zetten door een basisschool. Ga nogmaals in gesprek en leg de situatie uit. Misschien zal men dan wat gematigder reageren. Het komt regelmatig voor dat kinderen in groep 1 of 2 nog niet zindelijk zijn wanneer ze naar school gaan. Blijft de school zo streng in het beleid, dan moet je je misschien afvragen of het wel de juiste keuze is voor je kind. Wanneer de regels op dit gebied zo streng zijn, kan er op andere situaties misschien ook vergelijkbaar gereageerd worden. Wil je dat?
Maar over het algemeen wordt de soep nooit zo heet gegeten als hij wordt opgediend. De kans is groot dat de school alle begrip zal hebben als ze precies weten hoe de vork in de steel zit. En geeft de school je wat uitstel, dan kun je ook in alle rust naar de situatie met je kind kijken en de boel wat ‘loslaten’. Want dat is echt nodig wil het probleem worden opgelost. Zindelijk worden doet een kind helemaal alleen. Daar kun je als ouders met druk en pressie niets aan bijdragen. Het werkt alleen tegengesteld. Het enige wat je als ouders kunt doen is een kind ondersteunen bij zijn keuze om zindelijk te willen worden. Door hem te belonen wanneer hij het goed heeft gedaan bijvoorbeeld. Maar voor een echt beloningssysteem moet een kind in ieder geval vier jaar zijn, en dat is nu nog niet zo. Vooralsnog zou mijn advies zijn: helemaal terug naar af. En dat betekent gewoon een luier om, tot je kind zelf aangeeft dat hij eraan toe is om zindelijk te worden.
Nog plassen in de luier
Mijn zoon is ruim drie en een half jaar. Hij is nog steeds niet geheel zindelijk en ik zou het wel prettig vinden als dit het geval is voordat hij naar de kleuterschool gaat over een paar maanden. Sinds enkele maanden poept hij op de wc maar plassen doet hij nog vaak in zijn luier. Ik heb geprobeerd hem zonder luier te laten lopen, maar dan had hij zeker 3 x per dag een ‘ongelukje’. Hij draagt nu luierbroekjes. Ik ben er niet achter of het gemakzucht is of dat hij het echt vergeet. Ik heb wel de indruk dat hij zijn plas voelt aankomen, want hij zegt ook wel eens dat hij moet plassen en dat doet hij vervolgens dan ook keurig op de wc. Stickertjes plakken, snoepje uit de trommel, verbaal belonen… Hiervan is hij niet echt onder de indruk. Graag zou ik van jullie advies willen hoe ik hem hierbij het beste kan helpen.
Het eerste wat ik je aanraad is contact op te nemen met de basisschool en te vertellen dat de kans zeer groot is dat je zoon nog niet zindelijk is wanneer hij op school komt. Dat is belangrijk omdat de druk om hem ‘snel zindelijk’ te krijgen een te groot probleem is als een kind bezig is zindelijk te worden. Wanneer de school weet dat hij nog in zijn broek kan plassen is de druk om te presteren er af. Dan kan je kind zelf de tijd nemen die hij nodig heeft. Waarschijnlijk voelt hij zijn plas ook best aankomen. Je kind is oud genoeg om lichamelijk in staat te zijn zindelijk te worden. Het zit hem op dit moment nog in het emotionele. Je zoon wil het gewoon nog niet graag genoeg. En hoe meer hij merkt dat jij als ouder wél graag wilt dat hij zindelijk wordt, hoe sterker zijn eigen wens wordt om vooral in zijn broek te blijven plassen. Hij is ook nog te klein om open te staan voor beloningssystemen met stickers of snoepjes. Kinderen zijn daar pas aan toe als ze vier jaar of ouder zijn. Pas dan kunnen ze overzien wat het betekent als je naar een beloning moet toewerken. Een peuter leeft nog teveel in het ‘hier en nu’. Hij wil nu best een snoepje. Maar hij snapt nog niet genoeg dat hij eerst iets moet doen om dat snoepje te verdienen. Bij een peuter werkt het daarom beter om achteraf een beloning te geven. Hij krijgt dan iets voor wat hij heeft gedaan, misschien wel zonder te beseffen dat hij iets goeds deed. Maar de beloning is zo fijn dat hij het prettige gevoel in verband brengt met niet in de broek plassen. Dat gaat een beetje automatisch, en werkt ook nooit op korte termijn. Het is een kwestie van langdurig fijne gevoelens ervaren en die koppelen aan gedrag. Daar moet je dan ook een aantal weken voor uit trekken. Ik zou je overigens aanraden om helemaal geen extra aandacht meer aan het plassen te geven. Geen extra beloningen in het vooruitzicht te stellen. Maar hem gewoon de luier om te doen. Wil hij zelf plassen dan is het prima, en dan geef je hem daarna een opmerking als: ‘Zo jij zult wel trots zijn op jezelf’. Daarmee leert hij dat hij zichzelf mag belonen. Bovendien laat je hierdoor niet zien dat jij zélf zit te wachten op zindelijkheid, je houdt het gewoon allemaal bij hem. En daar gaat het ook om. Jij kunt hem niet zindelijk maken, dat moet hij doen. En dat doet hij op het moment dat hij er aan toe is, én het zelf ook wil. Kennelijk is dat nu nog niet het geval.