OPVON opvoedingsondersteuning José Sagasser
Moeite met poepen
Ik heb een zoontje van 3,5 jaar. Vanaf 3 jaar is hij zindelijk geworden. Ik had er nooit problemen mee dat hij het hoopje altijd in zijn broekje deed. Ik dacht het komt wel in orde met een beetje geduld. Maar sinds kort is het gewoon erg geworden. Hij wil zelfs niet meer zijn hoopje doen en dat kan tot 4-5 dagen duren. Hij stopt zijn drang om te poepen heel vaak, en uiteindelijk moet hij van al die moeite braken. Hij eet graag bijna alles fruit, groenten geen probleem. Hij heeft ook geen last van buikpijn. We zijn niet zo lang geleden bij de dokter geweest en hij vond niks abnormaals. Hij heeft wel Forlax en Glycerine suppo's voorgeschreven. Helpt niet veel. Ik wil echt graag dat hij op zijn gemak een hoopje gaat doen. Hoe kan ik hem helpen?
Je laatste twee zinnen zijn heel belangrijk. Je schrijft: ‘Ik wil echt graag dat hij op zijn gemak een hoopje gaat doen. Hoe kan ik hem helpen?’ Het lastige bij zindelijk worden is, dat het om een handeling gaat waar jij als ouder helemaal geen macht over hebt. Het gaat om een lichamelijke actie van jouw kind. En als hij wil poepen gaat hij poepen en als hij dat niet wil dan doet hij dat niet. Je kunt met middelen de ontlasting wel op gang brengen, maar dan nog zijn driejarigen in staat om hun billen dicht te knijpen en de ontlasting binnen te houden. Freud noemde de periode waar peuters doorheen gaan wel de ‘anale periode’. Dit is een periode waarin een kind alles bij zich wil houden. Vaak zie je dat in het dagelijkse leven ook op andere manieren. Dan wil een kind ook zijn speelgoed niet delen, wil hij alles zelf houden. Het is voor een peuter soms ook heel lastig te beseffen dat hij door te poepen ‘zomaar iets kwijtraakt’. Een peuter snapt nog niet hoe dat zit met eten en poepen. Voor hem is zijn lijf heel belangrijk, en hij staat daar niet graag zomaar iets van af. Dus hoe meer jij als ouder aandringt op poepen. Hoe meer je hem belooft of wat voor spelletjes je ook bedenkt, het heeft vaak het tegengestelde effect: je kind gaat nóg meer zijn behoefte ophouden. Net zolang tot hij écht niets meer kan tegenhouden. En dan komt het er vaak zo dik uit dat het pijn gaat doen. En dan gaat de pijn ook weer zorgen dat de poep wordt opgehouden. Je kind komt zo in een vicieuze cirkel terecht. Tegen de pijn kan de arts iets voorschrijven. En hij kan dus ook zorgen dat de ontlasting zachter wordt. Maar wil je dat je zoon regelmatiger naar de wc. gaat, dan moet als eerste de emotionele druk verdwijnen. Deels komt die emotionele druk vanuit hemzelf, zoals ik hierboven omschreef. Je peuter zit in een fase waarin hij dingen ‘vast wil houden’. Deels kun jij daar als ouder zelf een aandeel in hebben. Dus dat is dan ook het eerste wat jij kunt gaan doen om de situatie te verhelpen. Ga na wat jij zoal zegt of doet als het over poepen van je peuter gaat. Praat je er wel eens met hem over? Praat je erover aan de telefoon met een vriendin terwijl je kind in de kamer zit? Probeer je hem met spelletjes te stimuleren om te poepen? Word je soms wel eens geïrriteerd, of lees je verhaaltjes voor over poepen op de pot? Al die dingen geven aandacht aan het probleem en leren je kind dat het juist goed is om in zijn situatie te volharden. Niet alleen houdt hij dan alles bij zich, hij krijgt er ook nog eens veel aandacht mee. Stop dus al die aandacht. Ga op een rustig moment bij je kind zitten en zeg; ‘Mama heeft van alles geprobeerd om jou te helpen om te poepen. Maar dat helpt natuurlijk niet. Want het is niet mama’s lijf. Alleen jij kan poepen. Want jij bent de baas over je eigen lijf. Dus stop ik met praten over poepen. Als je wil poepen dan merk ik het wel’. Op die manier leert je kind dat het zijn eigen zaak is en niet die van jou. De kans is groot dat hij je erg gaat testen en de poep misschien nog langer gaat ophouden dan hij nu al doet. Misschien gaat hij onder je neus staan met een rood hoofd terwijl hij zijn poep binnen probeert te houden. Begin dan gewoon over iets anders. Of loop ergens anders heen. Geef hem wel de zelfde hoeveelheid aandacht die hij tot nu toe met het niet poepen kreeg. Maar geef hem die aandacht op een moment dat hij iets leuks doet. Iets wat je tot nu toe nooit hebt benoemd, misschien omdat je er niet bij nadacht. Bijvoorbeeld als hij zijn beker melk leegdrinkt, of zijn jasje ophangt. Koppel daar bijvoorbeeld een leuk verhaaltje of spelletje aan, en zeg: ‘je hebt zo goed je beker melk leeggedronken, ik ga een verhaaltje voorlezen’. Op die manier leert je kind de aandacht te vangen op andere manieren dan met het niet willen poepen.
Op deze manier help je hem om ontlasting niet meer vast te houden voor de aandacht. Het duurt dan misschien nog wel een tijdje voor hij dan ook zijn eigen lijfje zal gaan ontspannen zodat het poepen gemakkelijker zal gaan. Je kunt hem daarbij indirect wel helpen. Niet door erover te praten, maar door hem dingen te laten doen die ontspannend werken. En dat zijn dingen die helemaal niets met poepen te maken lijken te hebben, zoals zwemmen, in de zandbak spelen met droog zand, of juist met modder kliederen, deeg kneden, met vingerverf smeren, kleien, zijn lijfje masseren… Al die dingen helpen je kind zich op een heel prettige manier te ontspannen. En dan komt het poepen vanzelf.
Poep ophouden
Mijn dochter van bijna 3 jaar was zindelijk van ontlasting. Sinds enkele weken echter klaagt ze over pijn in haar buik en haar ‘poepertje’ en wil ze niet meer poepen. In eerste instantie dacht ik aan blaasontsteking maar dat is niet het geval. Het is echt een drama. We zijn naar de dokter geweest en die heeft een verdovende zalf en duphalac voorgeschreven. Het lijkt er echt op dat ze haar poep ophoudt en als het ‘echt niet meer gaat, dan poept ze in de luier of in haar broek.
Je dochtertje kan terecht zijn gekomen in een soort dwangmatig patroon van ‘vasthouden’. Veel peuters maken wel eens een periode door waarin ze het moeilijk vinden dingen met anderen te delen of dingen af te staan. Soms heeft dat te maken met speelgoed niet willen uitlenen, of koekjes niet willen delen. Maar het kan ook een puur lichamelijk ‘afstaan’ worden. Het kind wil dan van zijn lichaam niets ‘kwijtraken’. En dan kom je als peuter natuurlijk wel in de problemen. Want dagelijks vertelt je lichaam je dat je moet poepen en plassen. Dus steeds moet je weer een stukje van je lijf kwijtraken. Voor een peuter kan zoiets heel moeilijk zijn. Hij heeft overigens al snel in de smiezen dat een plas ophouden bijna onmogelijk is. Dat kun je eventjes doen, maar daarna plas je toch gewoon in je broek. Maar je poep ophouden is een andere zaak. Dat lukt wel, als je heel erg goed je best doet. Kinderen gaan soms in een hoekje van de kamer zitten, of achter het gordijn als ze weer aandrang hebben. Ze proberen de ontlasting dan met alle macht tegen te houden en als het gelukt is voelen ze zich eigenlijk heel trots en stoer. Maar tegelijkertijd worden ze er ook wat angstig van.
De huisarts heeft iets voorgeschreven om te zorgen dat de ontlasting minder pijnlijk gaat verlopen. En dat kan de boel lichamelijk ook verhelpen. Maar geestelijk zit je dochter nog steeds met haar zelfde peuterprobleem. Namelijk: ‘Ik wíl het per se binnenhouden, middeltjes van de huisarts of niet’. Wat dat betreft kun je haar helpen door haar te laten ervaren dat jíj het in ieder geval niet meer zo’n probleem vindt. Hoe meer aandacht jij aan het poepprobleem besteed, hoe groter haar behoefte wordt om haar ontlasting op te houden. Maak dus een duidelijke structuur rond het hele poepprobleem. Zeg haar dat ze om een luier mag vragen als ze wil poepen, en dat je haar verder niet meer vraagt hoe het ervoor staat. Gaat ze achter een gordijn staan, dan moet ze dat maar doen. Zeg haar ook: ‘Ik heb niet jouw billen. Als jij niet wil poepen, dan is dat jouw zaak. Ik kan je daarbij niet helpen. Jij bent de baas over je eigen billen’. Daarmee geef je aan wat ze heel belangrijk vindt: dat het háár lijfje is. Maar tegelijkertijd maak je duidelijk dat ze geen extra aandacht meer krijgt met dit probleem. Daardoor kan ze ontdekken dat er eigenlijk veel minder aan is om het poepen op te houden. Want alle aandacht en zorg van papa en mama zijn verdwenen. Wat over blijft is het rotgevoel in je buik, dat je alleen op kunt lossen door weer te gaan poepen. Die strijd met zichzelf is gemakkelijker op te lossen als ze niets meer te ‘winnen’ heeft aan extra aandacht als ze haar poep op houdt. Loslaten van ontlasting kan ze dus alleen als ze zélf haar spieren loslaat, maar ook als jullie als ouders het probleem als het ware ‘loslaten’. En dat is best moeilijk omdat het zo tegenstrijdig klinkt.
Overigens kun je je kind ook op een andere manier helpen. Via een omweg. Poep ophouden kost erg veel energie en kinderen moeten hun lijf ook goed aanspannen om dat voor elkaar te krijgen. Je kunt je kind indirect helpen door haar veel activiteiten te laten doen waarbij ze wordt uitgenodigd om zich te ontspannen. Daarbij gaat het om activiteiten als zwemmen, badderen, in de modder stampen, afwassen met veel sop, kleien, vingerverven, met brooddeeg kneden et cetera. De ontspannende werking hiervan kan de behoefte aan poepen bevorderen. Wat ook erg helpt is massage. Het grote voordeel van deze methodes is dat je kind niet in de gaten heeft dat je haar helpt met haar poepprobleem. Het is namelijk gewoon leuk om te doen.
Plas ophouden
Onze dochter van 3,5 jaar oud is volledig zindelijk. Ze houdt echter haar plas op, als het moet de hele dag. Pas op het allerlaatste rent ze naar de wc “ik moet!” Je merkt dat ze zich vervelend voelt. Ze gaat dreinen en draaien en kan niet stilzitten. Ze heeft er ongetwijfeld last van maar ik kan haar er niet van overtuigen dat ze zich lekkerder zal voelen als ze gewoon op tijd gaat.
Je schrijft dat je je dochter geprobeerd hebt te overtuigen dat ze zich lekkerder zal voelen als ze op tijd naar de wc. gaat. Je schrijft niet hoe je dit hebt geprobeerd, maar ik kan me voorstellen dat je er allerlei goede argumenten voor hebt aangedragen. Helaas heb je te maken met een peuter, en bij een kind van die leeftijd gaan argumenten geregeld het ene oor in en het andere uit. Belangrijk bij deze situatie is ook dat peuters nogal bezig zijn met het fenomeen ‘macht’. Een peuter vindt het geweldig wanneer hij macht over een situatie heeft en zal die macht proberen te vergroten. Peuters gaan grenzen over als ze daartoe de gelegenheid hebben, puur om te ontdekken wat er daarna te vinden is en wat er dan gebeurt. Het ophouden van je plas is ook een kwestie van macht. Macht over je eigen lichaam. Daarbij komt ook nog dat het soms een heel prettig gevoel kan zijn om te moeten plassen, en dan die plas toch tegen te houden. Dat geeft een soort prikkeling die spannend kan zijn. In feite speelt je dochter wat dat betreft dus een soort spel met haar eigen lichaam. Hoe lang lukt het me nog om niet te plassen? En tegen die wedstrijd met zichzelf kunnen je volwassen argumenten nooit op. Laat haar die strijd met zichzelf rustig aangaan. Maar laat haar daarbij zélf de nadelen ook ontdekken. Dat hoef je haar dus niet te vertellen, dat moet ze zelf kunnen merken. Zorg dus niet dat ze op tijd naar de wc. gaat omdat jij er op let. Maar laat haar eventueel ervaren wat het is als je met een natte broek thuiskomt omdat je te laat bent. Dat zijn de nadelen die ertoe kunnen leiden dat het machtsspel zijn spanning verliest. Overigens is de kans ook groot dat wanneer alle aandacht van jou om het plas ophouden verdwijnt haar lol in het spel ook al minder wordt. Soms doen kinderen dingen namelijk gewoon alleen maar omdat ze er van papa en mama aandacht voor krijgen…
OVER ONS
LEUKE LINKJES