OPVON opvoedingsondersteuning José Sagasser
Veel ziek geweest
Het betreft onze dochter van bijna 2 1/2. Ze heeft in haar leven nog maar 1 nacht doorgeslapen. Ze knopt minimaal een uur voor ze slaapt. Onze dochter is een maand te vroeg geboren en heeft de eerste 6 maanden 15 uur per dag gehuild, nee, gekrijst. We liepen dag en nacht met de kinderwagen . Later bleek dat zij koemelk-eiwitallergie had, daarnaast is zij zo'n 12 keer per jaar flink ziek vanwege oor-keel-amandel ontsteking. In de eerste 6 maanden heeft zij 2 keer in het ziekenhuis gelegen. Eerst weigerde ze alle voeding vanwege allergie. In het ziekenhuis kreeg ze het ROTAvirus. Daarna kreeg ze nog een keer een ernstige reactie op koemelk, en had ze bloed in haar ontlasting. U begrijpt hopelijk dat het voor mij ondragelijk is om haar te laten huilen als ik haar in bed leg. Tot 1 1/2 jaar werd zij gemiddeld 10 x per nacht wakker, vaak volledig overstuur, krijsend, er was geen contact met haar te maken. Sinds vorige zomer slaapt ze bij ons en dat gaat beter. Meestal ligt ze tussen ons in. Ze wordt nog wel vier keer per nacht wakker.
Nu wordt het echter een drama om haar overdag in bed te leggen. Bij haar vader slaapt ze wel, en mijn moeder en schoonmoeder kunnen haar ook in bed leggen. Maar bij mij niet. En als ze overdag niet slaapt, dan ligt ze ´s nachts zo´n twee tot drie uur wakker. Ik word hier moedeloos van. Ik heb alles geprobeerd: haar gewoon laten in haar bedje zonder te gaan kijken (na 2 uur spelen is ze nog steeds klaarwakker), haar naast mij nemen in bed, naast haar bed gaan zitten. Ik weet eigenlijk gewoon niet meer wat ik nu het beste kan doen, of niet kan doen.
Als ik uw verhaal zo lees, kan ik me heel goed voorstellen dat u moedeloos geworden bent. U heeft al heel wat meegemaakt met uw dochtertje. Na zo’n moeilijke start, veel huilen, haar allergie en ziektes is het niet meer dan logisch dat u heel erg bezorgd bent om haar welzijn. En zij heeft zoveel last en pijn gehad, dat het voor haar moeilijk was en is om door te slapen. Het is ongelooflijk wat u allemaal met haar heeft doorgemaakt en heeft geprobeerd om het slapen van haar aan te pakken. Het moeilijke van de situatie is dat zij niet anders gewend is dan door middel van korte slaapjes haar nachtrust te krijgen. Wanneer je nog nooit hebt doorgeslapen, kun je ook niet verwachten dat je met een korte aanpak ineens wel de hele nacht doorslaapt. Je hele gestel is dan ingericht op het werken met korte slaapjes. Dat is al het eerste probleem waar u als ouders tegenaan loopt. Wilt u uw dochter leren om op andere tijden te slapen, dan zal zij daar heel langzaam aan moeten wennen. Niet alleen geestelijk moet zij ingesteld worden op het ’s nachts doorslapen, ook lichamelijk moet die overstap gemaakt worden. Ik begrijp dat u in ieder geval lichamelijk geholpen wordt door de toediening van melatonine, een stof die een grote rol speelt bij het kunnen slapen. U schrijft dat ze dan echter nog steeds tegen haar slaap aan het vechten is. Dus geestelijk heeft uw dochtertje ook een probleem met het in slaap vallen en doorslapen. Normaalgesproken maak je verschillende slaapfasen door tijdens de nacht. Je maakt perioden van diepe slaap door, waarin je niet gemakkelijk wakker wordt. En je maakt perioden van ondiepe slaap door, ofwel REM slaap, waarin je droomt en wel gemakkelijk wakker wordt. De kans is groot dat uw dochtertje in ieder geval bij iedere periode van de REM slaap de neiging heeft om wakker te worden. En dat bemoeilijkt het doorslapen. En slaapaanpak die heel gericht wordt doorgevoerd kan dan helpen je dochter te leren dat er ’s nachts niets bijzonders gebeurt en dat ze net zo goed kan gaan doorslapen. Uiteraard zal een kind dat niet meteen gaan doen. Waar het om gaat is dat ze moet leren dat ze ’s nachts wel wakker kan worden, maar dat er dan niets bijzonders mee gebeurt. Je wordt namelijk meestal wakkerder van dingen die er ’s nachts gebeuren. En aandacht van een ouder is een van die factoren die je wakker kunnen houden, of zelfs die ervoor kunnen zorgen dat je jezelf in je slaap in feite de boodschap geeft om wakker te gaan worden. Indien u het slapen van uw dochtertje wilt wijzigen dan zal er dus een strikte structuur opgezet moeten worden waardoor ze gaat wennen aan een bepaalde aanpak. Normaalgesproken duurt het minimaal drie weken om een kind aan zo’n structuur te laten gewennen. Je moet als ouders dan heel consequent zijn in de reactie naar je kind. Altijd hetzelfde zeggen, altijd hetzelfde doen. Hoe u zo’n aanpak kunt starten staat uitgebreid vermeld in de brochure ‘Slaapproblemen de baas’ die u voor €8,- (of €6,- voor PDF) kunt bestellen.
Echter, in uw geval spelen er misschien meer dingen mee en kan ik me voorstellen dat er blokkades in de weg zitten om een consequente slaap aanpak toe te passen. Daarom raad ik u aan om voor u verder gaat de volgende vragen te beantwoorden:
1. Wat is volgens u precies het probleem waar uw dochtertje mee te kampen heeft? (u schrijft bijvoorbeeld dat ze vecht tegen de slaap. Heeft u een idee waar dat vandaan komt? Heeft ze een pittig temperament dat haar tegenhoudt om te gaan slapen? Of heeft ze nare ervaringen met in slaap vallen, bijvoorbeeld door narcose of andere situaties in het ziekenhuis? U schrijft dat ze bij u in bed beter in slaap valt. Komt dat door uw aanwezigheid? Geeft u haar de veiligheid? Of gezelligheid? Het is van belang om het onderscheid hiertussen te weten. Dat soort dingen kunnen allemaal een rol spelen bij haar slaapprobleem. U schrijft dat ze veel ziekenhuisopnames en ziektes achter de rug heeft. Is ze nog steeds veel ziek en of heeft ze nog lichamelijke klachten? Ook dat kan haar slapen tegenhouden)
2. Indien u dit allemaal goed in beeld heeft is het van belang om na te gaan: hoe heeft u zelf last van deze problemen van uw dochtertje? Met andere woorden: hoe stoort het uw leven? U schrijft al dat u erg moedeloos bent, dat u niet meer weet wat u moet doen. Ik kan me ook voorstellen dat u erg moe bent. Ik kan me ook voorstellen dat uw relatie onder druk komt te staan door deze situatie. Probeer alles op te schrijven wat voor u persoonlijk storend of moeilijk is.
3. Als u dit alles in beeld heeft moet u heel eerlijk antwoord geven op de volgende vraag:
Wanneer ik u zeg welke aanpak u kunt toepassen… begint u daar vanavond mee?
Ieder antwoord dat anders is dan ‘JA NATUURLIJK’ geeft aan dat u last heeft van blokkades. En die blokkades zorgen weer dat u niet consequent een aanpak door kunt zetten. En wanneer u dat niet doet zal uw kind haar gedrag zeker niet veranderen. Het kan zijn dat voor u een blokkade is dat u veel te moe bent. Of dat u te bezorgd bent om het welzijn van uw dochtertje. Er kan van alles meespelen. Er kunnen ook meerdere blokkades meespelen. In ieder geval is het van belang dat u helder krijgt wat dit voor u is. Kent u de blokkade, dan kunt u ook bepalen wat u gaat doen om die blokkade uit de weg te ruimen of er in ieder geval rekening mee te houden. Bijvoorbeeld: bent u te vermoeid, dan zal het u nooit lukken goed op uw kind te reageren. In dat geval is het absoluut noodzakelijk om eerst bij te slapen. Al is dat door iemand te vragen een paar nachten op uw dochtertje te passen.
4. Wat houdt u tegen, dus welke blokkades spelen een rol? En wat heeft u nodig om deze blokkades uit de weg te ruimen? Als u dit weet kunt u gericht aan het werk gaan. Misschien heeft u het nodig dat uw dochtertje eerst grondig wordt onderzocht door de kinderarts om te weten dat ze nu helemaal gezond is? Er kan van alles zijn wat je nodig hebt om tot een goede rustige basis voor een aanpak van het slapen te komen. U kunt er achter komen wat u nodig heeft door bijv. antwoord te geven op de vraag: Ik ben bang dat…. Of: Ik wil wel een aanpak starten maar……
Ik kan me voorstellen dat het voor u niet gemakkelijk is om structureel het slapen van uw dochtertje aan te pakken, juist omdat ze vanaf de geboorte al niet goed slaapt. Het is daarom misschien een goed idee om daar hulp bij te vragen. Een pedagoog kan u misschien begeleiden bij de aanpak van de slaapproblemen. Er zijn door het hele land opvoedcentra of steunpunten te vinden. Ook bij het Centrum voor Jeugd en Gezin kunt u waarschijnlijk steun krijgen. Ik raad u aan in ieder geval te overleggen met de JGZ verpleegkundige van het consultatiebureau of met uw huisarts. Deze kan u vast verwijzen naar een geschikte deskundige in uw omgeving.
Bonken na ziekte
Sinds een half jaar bonkt mijn dochtertje met haar hoofd tegen de voorkant van haar bed. Het begon toen ze ziek was. Eerst deed ze het als ze wakker werd, maar nu ook in haar slaap. We moeten er vaak uit om haar recht te leggen. Kan dit bonken kwaad? Ze heeft vaak rode vlekken en soms is er zelfs een stukje huid af. En hoe kunnen we dat gebonk voorkomen?
Bonken komt bij kinderen regelmatig voor, wel bij zo’n een op de twintig kinderen gebeurt dit. Het kan al starten voordat een kind een jaar oud is en het gaat soms wel door tot een kind drie jaar oud is. Daarna neemt het meestal wel weer af. Bonken wordt door kinderen vaak gebruikt als een manier om in slaap te komen. Je kunt het je niet voorstellen maar veel kinderen komen tot rust door het regelmatige gebonk. Je zou het wat dat betreft kunnen vergelijken met jezelf in slaap wiegen. Kinderen doen het soms ook als ze erg gespannen zijn, bijvoorbeeld omdat ze bezig zijn met een stap in hun ontwikkeling zoals leren kruipen of lopen. Zodra die stap voorbij is neemt het bonken ook af. Omdat je schrijft dat je dochtertje begon met bonken na een ziekte kan het zijn dat ze ook begon om spanningen af te reageren. Maar omdat het bonken nu al een half jaar duurt zal er ook een gewoonte in geslopen zijn. Opvoedkundig kun je alleen iets doen aan het bonken wanneer je dochtertje wakker is. Je kunt er voor zorgen dat je haar dan geen aandacht geeft doordat ze bonkt, maar juist op andere momenten. Wanneer je snel reageert en over het bonken begint geef je haar namelijk de boodschap dat ze vooral door moet gaan met bonken. Daar kan ze jou mee naar zich toetrekken. Negeer het bonken dus maar praat over heel andere dingen.
Het bonken ’s nachts is moeilijker aan te pakken omdat je dochtertje het in haar slaap doet. Het zou kunnen dat ze het doet op het moment dat ze de overgang van diepe slaap naar de droomslaap aan het maken is. Die overgang kan kinderen soms onrustig maken. Het bonken brengt dan weer rust. ’s Nachts helpt dan de praktische oplossing het meest: zorg dat ze niet meer in een bed met harde zijkanten ligt. Van ouders met bonkende kinderen kreeg ik de tip dat de beste oplossing een campingbedje is. Zo’n bedje heeft zachte zijkanten. Zorg verder dat het bedje klemvast staat zodat het niet de kamer door kan schuiven en je zelf minder snel wakker wordt van het bonken.
Tenslotte nog een vraag: heeft je dochtertje aan de ziekte alleen als symptoom bonken overgehouden, of zijn er ook andere verschijnselen waar je je sinds die ziekte ernstig bezorgd over maakt? Als dat zo is zou ik niet alleen blijven doorproberen maar gewoon een afspraak met de huisarts maken. In heel zeldzame gevallen wil er wel eens een link zijn tussen langdurig en intensief hoofdbonken en andere symptomen. De huisarts kan dan nagaan je dochtertje iets onder de leden heeft
Brullen na ziekenhuisopname
Ik heb een hele actieve zoon van bijna 2 jaar. Na een ziekenhuisopname waar hij werd geholpen aan keel en neusamandelen en buisjes in zijn oren kreeg, moest hij nog 2 dagen langer blijven. Sinds hij thuis is gekomen wil hij niet meer in zijn bed slapen. Hij schreeuwt heel hard (brullen dus) . Nu slaapt hij tussen ons in (wat zeker niet bevorderlijk is voor onze nachtrust). Hij is al een slechte slaper en nu slaapt hij nog op zijn hoogst 5 uur in een etmaal. Hij slikt nu ook al depiperon om beter te slapen. Maar hij heeft gekozen om eigenlijk maar nooit te gaan slapen. Wie helpt ons want wij gaan er ook aan onderdoor.
Ik kan me je wanhoop voorstellen. Een kind dat zo weinig slaapt en dan ook nog tussen papa en mama in kan ervoor zorgen dat je energiepeil in korte tijd tot een dieptepunt daalt. Je schrijft niet hoelang deze situatie al duurt, maar de gevolgen zijn duidelijk genoeg. Wat je beschrijft is overigens iets wat heel erg veel voorkomt na een ziekenhuisopname. Jouw zoontje heeft het daarbij dubbel zwaar gehad. Veel kinderen worden geopereerd aan een neusamandel of krijgen buisjes in de oren, maar vaak mogen ze dan dezelfde dag weer naar huis. Jouw kind kreeg niet alleen een operatie aan de oren en de neusamandel, maar ook zijn keelamandelen gingen eruit en hij moest twee dagen in het ziekenhuis blijven. Het is bekend dat de operatie aan de keelamandel voor kleintjes vaak veel zwaarder is. Waarschijnlijk is de hele situatie hem niet in de koude kleren gaan zitten. Hij voelt zich sinds die tijd onveilig, en zoekt daarom de plaats op waar hij zich het meest veilig voelt: tussen jullie in. Ondanks dat lukt het hem nog niet om langdurig te slapen. Ook dat zou best het gevolg van de operatie kunnen zijn. Onder narcose gaan kan voor een kind heel griezelig zijn. En elke keer als je in slaap valt kan zo’n ervaring weer even boven komen. Uit angst voor herhaling wordt je kind dan liever wat eerder wakker. Ook dat lijkt aan te geven dat je kind zich nog niet erg veilig voelt. Hoewel ik me jullie uitputting goed kan voorstellen zou ik jullie nu toch niet willen aanraden een fikse aanpak te starten om je kind weer in zijn eigen bedje te krijgen. Hij zou daar extra angstig door kunnen worden. Wat ik eerder zou adviseren is een taakverdeling bij jullie als ouders te maken. Om de beurt een nacht bij je zoon slapen, om de beurt een nacht bijtanken met oordoppen in bijvoorbeeld. In eerste instantie kun je dan bijvoorbeeld kiezen voor één van de ouders in het logeerbed. Wordt je kind wat rustiger, dan kun je zeggen: we verhuizen het kind én een ouder naar het kinderkamertje. Dan slapen ze samen daar. Een van de ouders heeft dan het echtelijk bed weer terug. Hou er rekening mee dat het echt een aantal weken kan duren voor zo’n angst een beetje minder wordt.
Zie ook Stichting Kind en Ziekenhuis: www.kindenziekenhuis.nl. Deze vereniging kan advies geven over hoe je om moet gaan met naweeën van zo’n heftige ziekenhuisopname, en wat je kunt verwachten op de langere termijn. Heel veel succes en ook veel sterkte voor jullie kleintje.