OPVON opvoedingsondersteuning José Sagasser
Constant ouders roepen
Wij hebben een zoon van net 3 jaar. Zijn zusje is nu 12 weken. Onze zoon is vaker periodes wakker ‘s nachts en vraagt dan aandacht. Het is een hele tijd zeer goed gegaan maar de laatste weken loopt het behoorlijk uit de hand. Hij wordt wakker en roept ons dan; dit is prima, we gaan dan naar hem toe en stoppen hem weer in. We vertellen hem steeds dat het niet erg is om wakker te worden en dat we altijd bij hem in de buurt zijn en dat hij weer lekker onder de dekens kan kruipen en verder mag gaan slapen. Nadat wij de eerste keer bij hem zijn geweest blijft hij steeds weer ons roepen, uren lang! En uiteindelijk is het resultaat een verschrikkelijk overstuur jongetje die maar zijn aandacht blijft vragen. Ook vraagt hij bij elk 'bezoek' of papa of mama -afhankelijk van wie er op dat moment bij hem is- zo weer bij hem komt kijken. Steeds maar weer dezelfde vraag... Keer op keer... Het lijkt alsof hij erop ligt te wachten totdat wij weer komen en als het te lang duurt wordt hij boos, verdrietig. Hoe kunnen we dit doorbreken, hoe kunnen we hem het vertrouwen geven dat hij niet alleen is -mocht dit de aanleiding zijn?
Zijn vertrouwen heb je waarschijnlijk wel, maar de kans bestaat dat je zoontje het nogal zwaar heeft met de komst van zijn zusje. De geboorte van een baby is moeilijk voor peuters. Ze hebben soms het gevoel dat zij zelf opzij gezet worden. Was het niet voldoende met hem alleen? Waarom moest daar nog een kindje bij komen? Het kost je zoontje dan ook energie om te verwerken dat hij niet meer het enigste kind in huis is. En dat er dus ook veel aandacht naar zijn babyzusje gaat. Kinderen gaan in zo’n situatie vaak een terugval in hun ontwikkeling vertonen. Gedrag dat ze eigenlijk wel kunnen kost nu te veel energie om vol te houden. Het is ook vaak gedrag wat ze altijd al moeilijk vonden om te leren of gedrag dat ze nog maar net hebben aangeleerd, wat het eerste wordt losgelaten. Je schrijft dat hij al vaker veel wakker werd, maar dat het net weer een periode goed ging. Dat kan kloppen met bovenstaande gedachte. Als een kind zo terugvalt in zijn ontwikkeling ontdekt hij vaak ook dat dit positieve gevolgen kan hebben. Je kind voelt dat hij geen macht meer heeft over de situatie overdag, omdat daar ineens die nieuwe baby bij is. Maar ’s nachts heeft hij wel macht gekregen. Hij kan ervoor zorgen dat jullie komen. Jullie vertellen hem zelfs dat het niet erg is om ’s nachts wakker te worden,dus hij krijgt toestemming voor zijn gedrag. En door steeds te checken en te vragen of jullie blijven komen kan hij ervoor zorgen dat jullie dat inderdaad doen. Dat denkt hij tenminste. Maar het is wel veel te zwaar voor een driejarige om ’s nachts de macht te hebben. Hij wil alles wel zelf bepalen, maar hij voelt tegelijkertijd dat hij daar veel te klein voor is. En daarvan raakt hij overstuur. Je kunt je peuter het beste helpen door hem te laten voelen dat niet hij bepaalt wat er ’s nachts gebeurt, maar dat jij als ouder dat doet. Zeg dus niet dat het niet erg is om wakker te worden, maar zeg telkens hetzelfde standaardzinnetje als: ‘Lekker gaan slapen, ik kom straks weer kijken’. Ga in het begin vrij snel achter elkaar naar hem toe, zodat je duidelijk maakt dat jij bepaalt wanneer je komt en niet wacht tot hij begint te roepen. Later kun je de periodes steeds langer maken als je dat wilt. Maar maak het behoorlijk saai. Dus geen licht aan, niet uit bed halen, geen uitgebreide aandacht geven. Wat je hem leert is dat je er voor hem bent als hij je nodig heeft, maar dat het nacht is, en dat er niets bijzonders gebeurt. Wat je hem leert is hoe jij reageert, en hij kan daar op een gegeven moment aan wennen. Dat neemt wel tijd. Je moet zeker drie weken exact hetzelfde doen en zeggen voor een peuter beseft dát je altijd hetzelfde doet. En daarna legt hij zich daar vaak verrassend rustig bij neer. Het is voor hem dan helder wat je doet, en dat hij daar geen extra aandacht mee krijgt. En vooral: dat hij niet de baas is over wat er gebeurt in de nacht.
Lijkt het je moeilijk om de goede aanpak te vinden, waar jij en je partner het helemaal over eens zijn, dan raad OPVON je aan de brochure ‘Slaapproblemen de baas’ te bestellen. Met deze handleiding maak je stapsgewijs je eigen aanpak, helemaal gericht op jouw kind en jouw situatie.
Bang voor de regen
Onze zoon is net 2,5 jaar oud geworden. Vorig jaar winter hebben we een strenge 'slaaptraining' met hem gehouden, omdat hij 's nachts niet goed doorsliep. Dat wierp zeker vruchten af. Sinds een paar maanden zijn we terug bij af. Hij wordt weer vaak wakker. Meestal heeft dat te maken met het geluid van de regen op zijn (platte) dak. Hij is bang voor dit geluid. Ergens heb ik gelezen dat je een peuter niet moet forceren om zich over zijn (irreële) angst heen te zetten. Daarom gaan we er 's nachts weer 3 tot 4 keer uit om hem even gerust te stellen. Is dit de beste aanpak? Over enkele weken hebben we er een tweede kind bij. Dat maakt goede nachtrust voor ons nog belangrijker.
Je laatste zinnen zetten me aan het denken. Over enkele weken komt er een tweede kind bij. Dat zou wel eens de sleutel kunnen zijn in jullie situatie. Een peuter voelt aan dat er een baby bijkomt, ook al snapt hij helemaal niet wat dat in werkelijkheid gaat betekenen. Ik weet niet of jullie hem al over het kindje verteld hebben. Zo niet, dan is het tijd dit te gaan doen, want het slaapprobleem zal er zeker mee te maken hebben. Je kind voelt dat er iets aan de hand is, maar begrijpt de spanning niet. Overigens zijn er veel peuters die in de periode van zwangerschap niet goed slapen. Veel ouders hopen in die periode nog even snel het slaapprobleem op te lossen, omdat er straks nog een kind is dat de aandacht eist. Maar juist de haast om het aan te pakken kan bij een peuter tot verzet leiden. Je kind voelt je spanning aan en gaat er tegenin. Bovendien wordt hij zelf ook wat gespannen en wil graag bij jullie zijn om in de gaten te houden of alles wel bij het oude blijft. Zeker wanneer je ook nog hebt besloten je peuter een ander bed of een andere kamer te geven kan het slapen ernstig verstoord raken. Want dan raakt je kind ook nog zijn veilige plekje kwijt. Wat dit alles betreft is mijn advies: probeer je kind niet juist nú van zijn slaapprobleem af te helpen. De spanning die boven zijn hoofd hangt is sterker dan jouw aanpak kan zijn. Bovendien is de kans groot dat na de bevalling het slaapprobleem weer even snel start. Want dan is de spanning helemaal groot voor een peuter. Niet alleen overdag is er minder aandacht voor hem, ’s nachts gaan papa en mama er ook nog eens geregeld uit om iets met de baby te doen. Of nog erger… de baby slaapt op hun kamer. Dat moet een peuter helemaal in de gaten houden natuurlijk. En dat verstoort zijn slapen. Pas als alles weer een beetje tot rust is gekomen zal een peuter dan ook weer aan zijn gewone slaapritme toekomen. Hou daar maar rekening mee, hoe moeilijk het ook is. En zorg dat je in ieder geval zélf voldoende slaap krijgt. Bijvoorbeeld door de beurten te delen en op verschillende plaatsen te slapen. Het is niet ideaal, maar het is wel een slimme oplossing zodat je niet allebei ’s nachts wakker bent.
