OPVON opvoedingsondersteuning José Sagasser
Nieuw baby zusje
Wij hebben een dochter van 2,5 jaar en ze heeft er 2 maanden geleden een zusje bij gekregen. Sinds de 2e week na de geboorte van haar zusje wil ze niet meer naar bed. Ze wil bij papa of mama op de bank slapen. In het begin werd ze naar bed gebracht en dan duurde het een uur voordat ze in slaap viel. Krijsen, schreeuwen, tegen de deur schoppen. Noem het maar op. Als we naar boven gingen werd het alleen maar erger, dus hebben we dat niet meer gedaan. En rond 3 uur werd ze weer wakker. Schreeuwen, gillen en krijsen, zodat de buren mee konden genieten. We werden er zelfs al op aangesproken. Nu zijn we 6 weken verder en het probleem is er nog steeds. Ze wil ’s middags niet meer slapen en ze gaat nog steeds onder luid protest naar bed. Dat duurt nu tien minuten. Dan valt ze in slaap en wordt nu ’s nachts rond 5 uur wakker. Ze slaapt dan ook niet meer en houd niet op met krijsen en hysterisch doen totdat er een van ons komt kijken en haar mee neemt naar beneden om verder te gaan slapen. Voorheen ging ze altijd goed naar bed, ook haar middagdutje was geen probleem. Het probleem speelt zich ook bij mijn schoonmoeder af en die laat haar op de bank in slaap vallen en ze slapen ook in het grote bed. Dat is dan toch ook niet goed, want volgens mij verwacht ze dan juist dat wij dat ook gaan doen.
Je dochtertje vertoont gedrag dat je veel ziet na de geboorte van een baby. Veel peuters vinden het moeilijk dat de baby ineens zoveel ruimte gaat innemen. Ze willen graag bij papa en mama blijven, net als de baby die ‘s nachts vaak nog gevoed wordt. Omdat je dochter peuter is, trekt ze alles uit de kast om maar de aandacht te krijgen die ze wil hebben. Ze is daarin wel een enorme doorzetter, dat is goed uit je brief te lezen. Krijsen, tegen de deur schoppen et cetera. Je schrijft dat het nu na zes weken nog steeds problemen geeft. Toch is het gedrag wel veranderd. Ze had eerst een uur nodig om in slaap te vallen, nu tien minuten. Ze werd eerst om drie uur in de nacht wakker, en nu om vijf uur ’s morgens. Hoe moeilijk het misschien ook is, zie dat wel als een stap vooruit. Ze moet er langzaam vrede mee krijgen dat jullie haar gewoon naar bed brengen ook al wil ze dat niet. Wat dat betreft is het goed om samen met je partner op een rijtje te zetten wat jullie aanpak precies is. Doen jullie allebei exact hetzelfde of zit er verschil in? Wat zeggen jullie, wat doen jullie allemaal? Zijn de regels duidelijk, of mag ze de ene nacht iets meer dan de andere? Bijvoorbeeld omdat je dan iets meer energie hebt zelf? En hoe is je aanpak ’s morgens vroeg? Het is goed om in ieder geval een duidelijke structuur aan te brengen die je altijd herhaalt. Zeg hetzelfde doe hetzelfde en herhaal dat tot in het eindeloze. Dan word je duidelijk voor je kind. Wil je weten hoe je dit kunt aanpakken, bestel dan de Slaapbrochure van OPVON via de website.
Wat je vraag over de ochtend betreft: ik zou je willen aanraden een duidelijk ochtendritueel in te stellen op de tijd dat je vindt dat de ochtend mag beginnen. Is dat halfzeven, dan behandel je je dochter van vijf uur tot halfzeven alsof het nog nacht is. Ga er heen om de paar minuten bijvoorbeeld, geef een aai en ga weer weg. Om halfzeven ga je erheen, doe je het licht aan, roep je ‘goedemorgen’ of laat je de wekker afgaan. Zo leert ze dat er bepaalde signalen horen bij de ochtend. Herhaal die dus altijd exact hetzelfde. Ook dit zal tijd kosten bij haar. Ze zal moeten wennen aan het feit dat je altijd hetzelfde bent en doet. Geef het drie weken.
Wat je schoonmoeder betreft: als jullie een duidelijke structuur hebben bedacht en altijd uitvoeren, dan kun je aan je schoonmoeder uitleggen hoe jullie het doen. Wat zij doet zal altijd wel haar eigen beslissing zijn, want jullie zijn er dan niet bij. Ik weet niet hoe vaak jullie kind bij haar is. Maar over het algemeen leert een kind heel snel van welke personen hij wat kan verwachten. Is overleg met je schoonmoeder lastig, hou dan in ieder geval zelf heel consequent vast aan je aanpak. De kans is dan groot dat je kind leert dat er bij oma andere regels gelden. Die zijn heel prettig misschien, maar niet zo als thuis. Ben je thuis duidelijk, dan maakt ze dat onderscheid wel.
Bedplassen
Sinds mijn 2e zwangerschap is mijn dochter (2,5 jaar) begonnen met zich helemaal uit te kleden in bed. We hebben al van alles geprobeerd, maar ze blijft het doen. Ik moet iedere dag haar bedje verschonen omdat ze het helemaal nat plast. Met haar middagslaapje doet ze het niet. Het maakt ook niet uit of ze ’s middags wel of niet slaapt.
Het lijkt erop dat je peuter een soort ‘signaal’ afgeeft met haar uitkleedpartijen. Veel peuters merken op een gegeven moment dat er iets ‘raars’ met mama aan de hand is als je weer zwanger bent. Je bent misschien wat meer afwezig, je kan niet meer zo goed optillen, je bent sneller moe, misschien wat emotioneler of sneller geïrriteerd… in ieder geval dus ‘anders’. En dat maakt een peuter alert. Peuters willen het liefst je totale toewijding, en vinden het dus best griezelig wanneer ze ontdekken dat er ‘iets’ aan de hand is. Als reactie kunnen ze signalen gaan afgeven. Het zou kunnen zijn dat jouw peuter om die reden begonnen is met zich uitkleden in bed. Het lijkt of ze daarmee wil zeggen: ‘He, ik ben er ook nog, zien jullie dat wel?’
Zodra zo’n signaal wordt opgepakt zal het ervan afhangen hoe je reactie is. Als je extra aandacht aan het gedrag geeft is de kans groot dat je peuter ermee door gaat. Dat is het bekende verhaal met peuters: ze vertonen soms negatief gedrag, en als ze hiermee aandacht vangen gaan ze er mee door. Wat dat gedrag ook was. Het is jammer dat je niet schrijft hoe jullie precies reageren op de uitkleedpartijen. Ik kan me voorstellen dat je misschien de ene keer anders reageert dan de andere keer. Als dat zo is, zal je dochter het wel spannend vinden wat je nu weer gaat doen. Daardoor kan het uitkleden juist doorgaan. Het kan ook zijn dat je wel steevast op dezelfde manier reageert, maar wél met aandacht. Mopperen, boos worden, je kind omstandig weer aankleden… dat alles heeft tijd nodig en is dus weer extra aandacht voor je peuter.
Je zit dus met je peuter in een negatieve spiraal. Je schrijft het niet, maar de kans bestaat natuurlijk ook dat het hierdoor overdag ook wat moeizamer gaat. Elke keer weer zo’n nat bed en zo’n eigenwijze peuter is niet altijd goed voor je humeur. Je schrijft niet hoe de zwangerschap is verlopen, maar stel dat er inmiddels een baby is bijgekomen, dan zal dit ook zeker van invloed zijn op het gedrag van je oudste. Misschien gaat je peuter juist door met uitkleden omdat ze een beetje jaloers is op de aandacht die de baby ’s nachts krijgt. Wat dat betreft is het goed om de balans van de aandacht naar de positieve kant te verschuiven. Heb je het idee dat je peuter zich alleen voelt op haar eigen kamertje, terwijl de baby lekker bij jullie op de kamer staat, dan kan het goed zijn om je peuter ook een tijdje bij jullie te nemen. Je kunt er ook voor kiezen één van de twee ouders bij je peuter te leggen. De een verzorgt dan de baby ‘s nachts, de ander slaapt bij de oudste. Dat heeft als voordeel dat de een rustig de aandacht aan de baby kunt geven, terwijl de ander er voor de peuter is, én er voor kan zorgen dat ze zich niet weer uitkleedt. Ik raad aan om zeker een week tot tien dagen bij de peuter te slapen. In die tijd kan je kind wat tot rust komen. Ze moet eerst ook nog wennen aan de aanwezigheid van een ouder, en zal eerst vaak wakker worden om te testen of je er nog bent. Ook het uitkleden moet eerst nog langzaam afwennen. Als je kind rustig doorslaapt kun je het erbij slapen stapje voor stapje afwennen. Bijvoorbeeld door eerst wat verder van het bedje af te gaan liggen, en daarna op de overloop. Het gaat erom een gewoonte te doorbreken, en daar heeft je peuter nu veel steun bij nodig. Zorg er verder voor dat je kind overdag veel positieve aandacht krijgt, en dat er niet gepraat wordt over het uitkleden. Hoe minder aandacht het gedrag krijgt, des te eerder het zal zijn ‘uitgedoofd’.
Geen middagslaapje
Mijn dochtertje van bijna 2,5 jaar wil ’s middags niet meer slapen. Je merkt aan haar dat ze wel moe is, maar zodra je haar op bed legt gaat ze spelen op haar kamertje. Hetzelfde geldt voor de avonden. Rond 19.00 uur is ze helemaal uitgeteld (mede doordat ze overdag ook niet heeft geslapen) maar wanneer je haar op bed hebt gelegd hoor je haar later weer kletsen en spelen. Op zich is dat geen ramp, maar ze heeft alleen deze week al 3 keer haar muren besmeurd met haar eigen poep, al haar kasten leeg getrokken met kleren. En wanneer ze niet zou hebben gepoept heeft ze geen rem om na een tijdje weer in bed te gaan liggen, ze blijft spelen tot je komt. Ik ben 9 maanden zwanger van mijn tweede dus deze combinatie met haar peuterpuberteit zullen hier wel debet aan zijn. Maar wat kunnen we hier precies mee doen?
Ik denk dat je het inderdaad moet zoeken in de combinatie peuterpuberteit en zwangerschap. Een peuter zal zichzelf nooit remmen. Die heeft de behoefte om grenzen te overschrijden en gaat net zolang door tot er een écht onneembare grens komt. Echt onneembaar betekent voor een peuter: ‘Ik heb drie weken lang alles geprobeerd en alles getest… maar zonder resultaat’. Dat je dochtertje voortdurend nieuwe dingen uithaalt betekent dat ze kennelijk nog steeds enorm wordt uitgedaagd door haar omgeving. Die uitdaging kan in haar kamertje liggen, omdat ze haar kasten leeghaalt. Maar ik denk eerder dat die uitdaging in haar relatie met jou ligt. Ik zeg dit niet alleen omdat je schrijft dat je negen maanden zwanger bent. Ik zeg dit ook omdat je vertelt dat je dochtertje de muren met poep heeft besmeurd. Als een kind met ontlasting gaat smeren is dat meestal een teken dat het niet zo heel erg goed met haar gaat. Ik kan me voorstellen dat ze aanvoelt dat er allerlei veranderingen op til zijn, maar dat ze niet echt goed snapt wat er allemaal speelt.
Peuters voelen spanningen heel goed aan en worden daar onzeker van. Ik denk dat je dochtertje zich niet helemaal meer veilig voelt omdat ze niet snapt wat er aan de hand is. Dat onzekere gevoel brengt een onrust die haar ertoe brengt om allerlei gedragingen te vertonen waar jij als ouder niet op zit te wachten. Ze zoekt zekerheid en tart daartoe allerlei grenzen. Ik zou je dan ook willen vragen goed bij jezelf na te gaan wat er de laatste tijd in haar leventje is veranderd. Is het alleen je dikke buik? Of is ze ook van bedje of kamertje veranderd. Is haar dagelijkse ritme anders geworden sinds je zwanger bent? Is ze misschien ook net naar de peuterspeelzaal of is er een andere oppas gekomen? Heb je minder tijd voor haar gekregen dan voorheen? Is je humeur misschien iets minder zonnig nu de baby er bijna is? Ben je misschien zieker dan voorheen? Kortom… er kunnen allerlei dingen zijn veranderd, die je peuter onzeker maken. Als je weet of er veranderingen voor je peuter zijn gekomen kun je haar gedrag ook beter begrijpen. Een kind dat onzeker is over zijn positie kan zich namelijk niet veroorloven om te gaan slapen. Zorg dus dat je peuter duidelijkheid krijgt over haar toekomst. Vertel haar gewoon maar, hoe klein ze ook is, wat er allemaal aan het veranderen is, maar vooral wat er allemaal gelijk zal blijven. Geef haar voldoende aandacht, en zeg haar dat je weet waarom ze niet kan slapen. En dat je dat begrijpt. Maar handhaaf ondertussen wel de regels die in huis gelden. Dat ze niet kan slapen is niet erg, maar ze moet wel gewoon haar middagslaapje blijven doen. Dan maar lekker spelen in bed. Maar wat je ook kunt doen is bijvoorbeeld tegen haar zeggen, dat jijzelf ook heel moe bent ’s middags en dat jullie lekker samen een dutje gaan doen. Ze voelt dan je nabijheid waardoor ze zich veilig weet (mama kan niet stiekem weg gaan als jullie samen een middagdutje doen) en minder de neiging zal hebben allerlei ‘kattenkwaad’ uit te halen. Ook ’s avonds kan het handig zijn als een volwassene bij haar gaat slapen om haar gerust te stellen en om te voorkomen dat ze van alles gaat uithalen. Het is een tijdelijke maatregel in een periode die zo vol verandering en overgang zit dat het weinig zinvol is een gerichte aanpak tegen het slaapprobleem in te voeren. Pas als de baby er eenmaal is en iedereen wat tot rust is gekomen is het tijd om aan het slaapprobleem daadwerkelijk iets te doen. Daarvoor kun je dan de slaapbrochure gebruiken.
OVER ONS
LEUKE LINKJES