OPVON opvoedingsondersteuning José Sagasser
Gevoelig jongetje
Ons zoontje (2,5 maand) is meestal erg vrolijk en actief. Veel van de problemen op deze site rondom ‘nee’ zeggen, driftbuien etc. zijn herkenbaar, maar goed hanteerbaar. Op het kinderdagverblijf vinden ze hem echter erg emotioneel. Ze vinden het opvallend dat hij moet huilen als ze boos zijn op andere kindjes. Thuis is hij (nog even) de enige, dus hier speelt het niet. Wel merken wij dat hij erg gefascineerd is door huilen: in boekjes, tekenfilms, of vreemde kindjes op straat. Hij wil dan altijd graag iets doen, zoals een kusje geven, of blijven staren. Hij meldt het ook altijd: "Kindje huilt". Hebben we gewoon een empathisch jongetje (dat lijkt ons geen straf), of is dit misschien toch iets waar hij last van kan hebben en waar we hem in moeten of kunnen begeleiden?
Het is moeilijk van een afstand in te schatten wat de werkelijke oorzaak is. Maar in eerste instantie heb ik de neiging om je gerust te stellen. Peuters kunnen heel gevoelig zijn voor emoties van anderen. Ook als je zelf verdrietig bent kun je dat soms merken, bijvoorbeeld doordat je peuter je begint te knuffelen of zijn lievelingsspeeltje bij je komt brengen. Als een kind thuis niet gewend is om huilende kinderen om zich heen te hebben kan dat ook best indrukwekkend zijn op de peuterspeelzaal of het kinderdagverblijf. En sommige peuters reageren daar sterker op dan anderen. Dat heeft ook met het karakter van een kind te maken. Het ene kind is wat gevoeliger van aard dan het andere kind.
Wat me wel opvalt is dat de medewerkers van het kinderdagverblijf kennelijk bezorgd zijn. Ik zou jullie willen aanraden om een gesprek met de leidsters aan te vragen over jullie zoontje. Vraag dan niet alleen naar hun bezorgdheid met betrekking tot zijn reactie op het verdriet van anderen. Maar vraag door naar zijn andere gedragingen op het kinderdagverblijf. Zijn er misschien nog meer dingen die hen opvallen? Als er namelijk iets met een kind aan de hand is zal het altijd meerdere signalen vertonen. Blijkt dat de leidsters verder geen problemen zien, en lijdt je kind niet echt onder het verdriet van andere kinderen, dan zou ik me niet zo’n zorgen maken over zijn manier van doen. Het is dan inderdaad gewoon een empathisch jongetje.
'Mama' roepen
Ons zoontje is 2 jaar en 5 maanden. Hij zegt/roept de hele dag 'mama'. Wat ie ook aan het doen is, waar hij ook op dat moment mee aan het spelen is, het maakt niets uit, de hele dag door hoor je; 'mama', maaaama', 'mamaaaa', mama', 'MAMA!', 'maaaaamaaaaa'. Er gaat geen minuut voorbij of hij zegt/roept mama. Kalm zeggen; 'Ja, wat is er?', negeren, zeggen dat ie niet de hele tijd 'mama' moet roepen, boos worden, niets lijkt te helpen. Mama wordt er een beetje gek van, van dat gemama de hele dag.
Peuters zijn gedrag aan het oefenen en testen wat het gevolg van dit gedrag is. Waarschijnlijk heeft je zoontje ontdekt dat er op zijn geroep wordt gereageerd. En dat is ook begrijpelijk. Want de eerste uitingen van ‘mama’ heb je vast en zeker enthousiast ontvangen als ouder. Het gaat er nu echter om dat de eerste leuke reacties in het verleden liggen. Op een gegeven moment vind je het als ouder niet meer zo leuk wanneer je kind mama roept. En dan kom je soms in een vicieuze cirkel terecht. Je kind wil namelijk nog steeds graag je reactie hebben, en jij wilt die niet meer geven. Je schrijft dat je al van alles hebt geprobeerd om het mama-roepen af te leren. Maar juist dat zou wel eens mee kunnen spelen bij het doorgaan van dit gedrag. Want met allerlei verschillende aanpakken wordt de nieuwsgierigheid van een klein kind ook aangewakkerd. Zoals je op de site vaker kunt lezen is een belangrijk doel van een peuter het krijgen van aandacht. Door die aandacht voelt een kind zich gezien, veilig een belangrijk. En door die aandacht wordt hij ook uitgedaagd om verder te gaan met zijn onderzoekingen en ontwikkeling. Wat er in jullie geval dus is gebeurd dat je kind zich uitgedaagd voelt om steeds verder te gaan met het mama-roepen. Wil je zijn gedrag veranderen, dan is het goed om als eerste eens na te gaan wat je zelf precies doet in reactie op zijn mama-roepen. Hou het maar eens een paar dagen bij in een aantekenboekje. Schrijf op wat de situatie is, wat je zoon doet en hoe jij reageert. Of hoe de anderen in zijn omgeving reageren. Heb je daar een beeld van gekregen, dan kun je zorgen dat je reactie op het mama-roepen verandert. Is er bijvoorbeeld ingeslopen dat je niet meer op mama-roepen reageert omdat je het een beetje zat bent, dan kan je kind eraan gewend zijn om heel vaak te roepen voor hij jouw aandacht kan krijgen. In dat geval is het goed om meteen na hem toe te gaan als hij één keer mama roept. Reageer op wat hij dan nodig heeft. Doet dit rustig en kordaat en ga daarna gewoon weer door met je eigen werkzaamheden. Hierdoor leer je je kind dat je er altijd voor hem bent, maar dat je ook je eigen dingen te doen hebt. Gaat je kind daarna door met roepen terwijl er niets hand is, dan hoef je daarop niet meer te reageren. Wat je dan kunt doen is hem te vertellen dat hij best mama mag roepen, maar op een speciale plek in huis. Bijvoorbeeld op een vaste stoel, of in de gang. Je kunt er dan een soort ritueel van maken voor hem, zonder dat het de betekenis meer heeft van jouw aandacht vangen. Als hij klaar is met mama roepen mag hij weer in de huiskamer verder spelen. Op die manier leer je hem dat mama-roepen prima is, maar dat jij er niet voortdurend naar luistert. Als hij jouw aandacht niet meer kan vangen zal de interesse voor het woord mama ook verdwijnen. Wees hier wel heel consequent in want peuters moeten nieuw gedrag langzaam aanleren door het te ervaren. Dat gaat niet in een weekje, daar zijn drie weken voor nodig. Verder is het goed om hem op een positieve manier te belonen wanneer hij rustig in de kamer zit, zónder mama te roepen. Op die manier leert hij dat hij wel aandacht krijgt, maar op andere momenten. En kinderen gaan dan het nieuwe gedrag dat aandacht geeft uitbouwen. Want aandacht willen ze echt hebben. Dat blijft.
Na-apen en napraten
Ik heb je boek ‘De kleine koning(in)’ gelezen maar ik heb toch nog vraag over napraten en na-apen van peuters. Ik ben gastouder, en ik heb momenteel twee kinderen voor vier dagen in de week, een jongetje (3,5 jaar) en een meisje (2,5 jaar). Het spelen gaat altijd erg leuk zonder grote problemen. Maar sinds een paar maanden is het meisje het jongetje constant aan het nadoen en napraten, tot vervelends toe. De kinderen vinden het een erg leuk spelletje. Is het alleen een spelletje of zit er meer achter? Waar komt dit gedrag vandaan en wat is hiervan de reden. Het is toch niet alleen stoer zijn?
Na-apen is een interessant fenomeen. Je ziet dit gedrag in verschillende leeftijdsfasen voorkomen, van jong tot oud. Dreumesen vertonen dit gedrag heel veel en je merkt dat ze elkaar daarin stimuleren. Ik heb het dan over de leeftijd tussen 1 en 1,5 jaar. Dreumesen kunnen enorm veel pret hebben met elkaar achternarennen, samen springen, dezelfde geluiden maken etc. De reden van dit plezier ligt waarschijnlijk in het feit dat ze elkaar op ideeën brengen van gedrag waar ze ook net allebei heel erg in geïnteresseerd zijn en waarin ze elkaar stimuleren. Peuters doen volwassenen en oudere kinderen heel vaak na omdat ze daarin voorbeeldgedrag zien dat ze graag willen leren. Zo gaan peuters soms in dezelfde houding zitten als hun ouders, met een stokje tussen de vingers als een sigaret, of met een blokje aan het oor als een telefoon. En je ziet ze ook enthousiast poetsen en boenen, net als hun ouders. Ze leren daarmee veel over het sociale leven. Kleuters vertonen dit gedrag ook veel bij oudere kinderen en dat kan lastig zijn omdat ze soms negatieve gewoontes van anderen overnemen, zoals vloeken of agressief zijn. Nog oudere kinderen kunnen het na-apen gaan vertonen omdat ze in de gaten hebben dat ze hiermee andere kinderen kunnen pesten. Je hebt het dan wel over kinderen die in staat zijn zich in te leven in de emoties van anderen. Je moet weten dat iemand iets niet fijn vindt voor je kunt pesten. En dan is een kind minimaal 8 jaar oud.
De leeftijd van de kinderen die nu bij jou in het gezin zijn geeft de indruk dat het na-apen waarschijnlijk gestart is door de peuter omdat ze zich aan het identificeren is met de oudere jongen. Wat hij doet wil zij ook. De reactie van de oudere jongen kan het gedrag in stand houden, omdat een peuter heel graag aandacht wil hebben. Reageert de oudere jongen door te lachen, of door juist boos te worden, of op een andere manier met aandacht geven, dan leert de peuter: dit is gedrag dat ik moet herhalen, dit is leuk! Je schrijft dat het herhalen tot vervelends toe doorgaat, maar je schrijft ook dat de kinderen het leuk vinden De vraag is nu: wie vindt het gedrag nu vervelend? Is dat de oudste jongen? Of vindt hij het juist wel leuk? Of vind jij het als volwassene erg vervelend? In het eerste geval, als de jongen het niet leuk vindt, is het van belang dat je hem gaat beschermen tegen de peuter. Haal ze uit elkaar zodra de jongste er weer mee begint en zet de peuter gewoon even op de gang. In ieder geval even alleen, zonder publiek. Als je dit consequent doet leer je haar dat er geen aandacht meer is. Het zal drie weken duren voor ze echt doorheeft wat er aan de hand is, dus je moet even volhouden. Laat haar na een paar minuutjes weer terugkomen. Zeg er niets over, begin gewoon over iets anders tegen haar. Maar als ze weer begint gaat ze meteen de gang weer op.
Gaat het er echter om dat de twee kinderen dolle pret hebben maar jij er zelf last van hebt, dan is er iets heel anders aan de hand. Dan hebben de kinderen in de gaten hoe zij met zijn tweeën jouw aandacht kunnen vangen. Hoe meer je reageert met mopperen of met andere aandacht, hoe meer ze door zullen gaan. In dat geval moet jij ook zorgen dat ze geen publiek meer hebben. Ook dan kun je ze uit elkaar halen zoals ik hierboven heb beschreven. Maar je kunt het soms ook simpeler doen als de situatie dat toelaat: loop zelf weg. Klaar en uit. Dan kunnen ze doorgaan met hun gedrag zolang ze het zelf leuk vinden, maar is jouw boodschap: ik ga hier niet naar zitten luisteren. Ook dit moet je minimaal drie weken doen voor de kinderen het echt doorhebben. Dus even doorzetten.
Meer vragen >>>