OPVON opvoedingsondersteuning José Sagasser
Bijten mag niet hè?
Onze zoon is net 3 jaar. Hij is vrolijk, ondernemend, kortom een heerlijk mannetje. Alleen bijt en slaat hij wel eens, met name zijn moeder, vaak uit baldadigheid ook wel eens uit boosheid. Als hij dit doet lopen we weg en laten we hem even alleen of hij gaat even op de gang. Hij heeft dan de grootste lol en moet erg lachen om zich zelf. Wij hebben niet het idee dat het wat met hem doet, voor zover je dat kan verwachten van een kind van 3. Maar het gekke is dat als we er over praten hij precies weet dat bijten en slaan niet mag en dat dat pijn doet. Hij verwijst zelfs naar een tekenfilm waarin iemand een blauw oog heeft; dat hij dan geslagen is en dat dat niet mag. Ook zegt hij zelf al als hij lief aan het spelen is, zo van: 'kijk mama ik ben lief hé, jij ben niet boos hé'. Wij vinden het moeilijk om hier mee om te gaan. Het bijten en slaan is soms best pijnlijk.
Je zoontje is al hard op weg om te leren wat goed gedrag is en wat vervelend gedrag is. Alleen… hij is nog steeds een peuter en dat betekent dat zijn geweten nog niet volledig ontwikkeld is. Hij leert al doende dat bijten en slaan niet leuk is en dat het pijn doet. Hij is al zo groot dat hij kan aangeven dat iemand in de tekenfilm pijn heeft. En hij kan zelfs al tegen je zeggen dat hij lief aan het spelen is. Maar wanneer hij zélf een boze bui op voelt komen of als hij baldadig is, dan kan hij zichzelf nog niet in de hand houden. Daarvoor is hij gewoon nog te klein. Dat komt wel als hij groter is. En als je standvastig blijft reageren zoals je nu doet. Het is niet erg dat hij lol heeft op de gang. Het gaat er namelijk nog niet om dat hij moet beseffen dat hij ‘straf’ heeft. Het gaat om een time-out. Je haalt hem uit de situatie die voor hem kennelijk te lastig is om te hanteren. Voor het gebruik maken van echte straf moet je kind al abstract kunnen denken en weten dat hij iets niet moet doen om in de toekomst straf te ontlopen. Zover denkt een peuter nog niet. Geef hem daarvoor nog een paar jaar. En ga ondertussen gewoon door met wat je aan het doen bent.
Scheldwoorden
Ik heb een dochtertje van 2 jaar en 3 maanden. Ze heeft nog 2 oudere broers en 2 oudere zussen. Die geven haar bijna in alles haar zin waar ik het niet doe. Ze heeft ze allemaal scheldwoorden gehoord en die gebruikt ze te pas en te onpas. Ik vind dit ontzettend vervelend en weet niet goed hoe ik dit moet aanpakken op deze jonge leeftijd. Ook als ze iets wil en ik dat niet snel genoeg naar haar zin doe dan wordt ze boos en gaat ze schelden. Hoe moet ik dat aanpakken?
Het is bijzonder lastig om een kind op de manier op te voeden die jij prettig vindt, wanneer je voortdurend doorkruist wordt door de acties van anderen. Jij hebt het wat dat betreft niet gemakkelijk met vier oudere broers en zussen die je peuter allerlei dingen aanleren die jij niet acceptabel vindt. Je kunt natuurlijk als eerste met de oudsten gaan praten en hen vertellen dat hun kleine zusje alles overneemt. Maak daarbij duidelijk dat zij als ouderen daarin natuurlijk al veel meer weten dan hun zusje, en dat ze misschien een beetje kunnen helpen haar dingen aan te leren die wél leuk zijn. Spreek bijvoorbeeld een paar huisregels af waar de oudere kinderen mee kunnen leven, zoals: niet schelden in huis. Je schrijft niet hoe oud de oudere kinderen zijn, dus ik weet natuurlijk niet in hoeverre ze aanspreekbaar zijn op hun gedrag, maar als je van de jongste gedrag niet accepteert kun je dat bij oudere kinderen niet wel toestaan natuurlijk. Ten tweede is het belangrijk dat je ook afspreekt wat het gevolg is als kinderen wél gaan schelden in huis. Je kunt dan bijvoorbeeld zeggen: Als je kwaad wil zijn, dan moet je maar even op je kamer gaan schelden. Daarmee geef je aan dat boze buien best te begrijpen zijn, maar schelden niet. En dat je dat maar in je eentje moet doen. Wees er heel consequent in, zodat de oudere kinderen leren wat je wel en niet moet doen.
Dat gaat over de ouderen. Maar nu de jongste. Een tweejarige is natuurlijk nog veel te klein voor zo’n ‘goed gesprek’. Want wat je zegt gaat het ene oor in en het andere uit. Wat je wel kunt doen is heel consequent je jongste het gevolg van haar gedrag te laten ervaren. En dat lukt het beste met een time-out. Dus elke keer dat je kind weer begint te schelden of een woede-aanval krijgt zet je haar eventjes alleen. Heel kort maar, een halve minuut tot een minuut is voldoende. Het gaat erom dat ze aanleert dat ze géén enorme aandacht meer krijgt als ze scheldt. Maar dat ze juist eventjes helemaal in haar eentje zit, zonder publiek. Doe dit heel consequent, want anders leert een peuter er niets van. Die leert door iets te ervaren, constant én altijd op dezelfde manier. Gaandeweg zal je peuter ontdekken dat haar scheldwoorden niet meer het gewenste effect geven, namelijk veel aandacht. En dan houdt ze er vanzelf mee op. Maar nogmaals, dat neemt veel tijd en je moet er heel consequent mee omgaan.
Slaan
Als ik mijn dochtertje van 2,5 iets weiger of verbied wordt ze boos en wil ze me een klap geven. Ik pak dan meestal haar handje vast. Houd dit stevig vast en zag dat ze nooit mag slaan. Vervolgens gaat ze dan heel hard huilen, compleet met tranen. Na een paar minuten (ik besteed in de tussentijd weinig aandacht aan haar) wil ze dan heel graag getroost worden. Ik kan mijn strenge aanpak dan niet volhouden en neem haar inderdaad op schoot. Wel vertel ik haar nogmaals dat ze echt nooit mag slaan. Deze aanpak lijkt echter weinig effect te hebben! Wat is de goede manier om dit sla-gedrag af te leren?
Op zich is je aanpak niet slecht. Ik denk dat je echter last hebt van het feit dat een peuter heel veel moeite heeft met oorzaak en gevolg. Direct na het slaan snapt je dochtertje best dat ze iets niet goed deed. Ze merkt dat aan je hele houding en daardoor schrikt ze een beetje en moet heel hard huilen. Omdat je weinig aandacht aan haar besteedt krijgt ze de gelegenheid om een beetje te wennen aan deze reactie. Maar een paar minuten is daarvoor meer dan genoeg. Daarna is je kind alweer helemaal kwijt wat er eigenlijk aan de hand was. En ze snapt dan niet meer waarom je nog boos zou zijn. Ze wil je knuffel en veiligheid hebben en daarom wil ze op schoot. Je zegt dan dat ze niet mag slaan, maar waarschijnlijk komt dat al niet meer zo goed door bij je peuter. Dat slaan is al zoooo lang geleden! (voor haar dan). Ik raad je dus aan niet teveel te verwachten van je aanpak. Hou er rekening mee dat je bij een peuter alles drieduizend keer moet herhalen voor het muntje begint te vallen. Ze is bezig met een leerproces. En dat betekent dat het lijkt of je aanpak absoluut geen effect heeft, maar dat je in werkelijkheid al een heel eind op weg bent. Alleen je bent nog niet bij drieduizend aangeland! Dan ben je namelijk drie weken verder. Overigens: om het jezelf iets gemakkelijker te maken kun je ook je peuter neerzetten en zelf even weglopen. Ook daarmee maak je duidelijk dat je het slaan afkeurt. Na een half minuutje of een minuutje kom je dan terug en begin je over iets heel anders. Het incident is daarmee dan afgesloten. Ze heeft er een heel klein beetje door geleerd. Een héél klein beetje.
meer vragen >>
OVER ONS
LEUKE LINKJES